Sức khỏe Trẻ sơ sinh

Thông tin cần biết

Các thông tin chính

  • Mỗi năm ước tính có khoảng 2,955 triệu trẻ sơ sinh tử vong trên thế giới trước khi chúng được 1 tháng tuổi, và hơn 3 triệu là thai chết lưu.
  • Gần 43% tổng số tử vong trẻ dưới 5 tuổi trên thế giới là của trẻ sơ sinh, trẻ trong vòng 28 ngày đầu đời hoặc thời kỳ sơ sinh.
  • ¾ của tất cả tử vong sơ sinh xảy ra trong tuần đầu của cuộc đời chúng.
  • Tử vong sơ sinh đã giảm xuống trên thế giới. Số lượng tử vong của trẻ từ 0-28 ngày tuổi đã giảm từ 4,4 triệu năm 1990 xuống 2,955 triệu năm 2011. Cũng đã giảm được 28% về tỷ lệ tử vong sơ sinh (NRMs) trong cùng thời gian, từ ước tính 32/1,000 trẻ sinh sống xuống 22/1,000 trẻ sinh sống.
  • Có đến 2/3 số tử vong sơ sinh có thể phòng ngừa được nếu biết trước và được cung cấp các biện pháp y tế hiệu quả khi sinh và tuần đầu của cuộc sống.
  • Tại các nước đang phát triển, gần một nửa tất cả các bà mẹ và trẻ sơ sinh không nhận được sự chăm sóc lành nghề trong và ngay sau khi sinh.
  • Nguyên nhân của hầu hết tử vong sơ sinh là do đẻ non, các biến chứng liên quan đến đẻ (ngạt khi sinh hoặc không thở khi sinh), và nhiễm trùng.
  • Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ về sự sống còn của trẻ em (MDG4) nhằm làm giảm tử vong trẻ em xuống 2/3 vào năm 2015 từ mức của năm 1990.
  • Đạt được chỉ tiêu của MDG4 sẽ cần bao phủ toàn dân với các can thiệp hiệu quả, chi trả được, bao gồm:
      • Chăm sớc trẻ sơ sinh và các bà mẹ;
      • Nuôi dưỡng trẻ nhỏ;
      • Vắc-xin;
      • Dự phòng và quản lý ca bệnh bị viêm phổi, tiêu chảy và nhiễm trùng;
      • Kiểm soát sốt rét;
      • Dự phòng và chăm sóc HIV/AIDS.
  • Các các nước có tử vong cao, các can thiệp này có thể làm giảm số lượng tử vong xuống hơn một nửa.
  • Mở rộng tiếp cận với chăm sóc có kỹ năng lành nghề khi sinh, với chăm sóc thiết yếu trẻ sơ sinh và quản lý các biến chứng sơ sinh sẽ góp phần vào tiến bộ đạt tới MDG4 và MDG5.

Thực trạng

  • Việt Nam đã có tiến bộ nổi bật trong việc làm giảm tỷ lệ tử vong trẻ em và đang đi đúng hướng để đạt các chỉ tiêu của MDG4. Trên toàn quốc, tỷ lệ tử vong trẻ dưới 5 tuổi đã giảm từ 53/1.000 trẻ sinh sống năm 1990 xuống 16/1.000 trẻ sinh sống năm 2011. Trong cùng thời gian, tử vong trẻ sơ sinh giảm từ 44 xuống 14/1.000 trẻ sinh sống .
  • Tỷ lệ tử vong sơ sinh (NMR) đã giảm trong vòng thập kỷ qua và hiện ước tính ở mức là 12/1.000 trẻ sinh sống trên toàn quốc.
  • Tuy nhiên, ở Việt Nam có khoảng 18.000 trẻ sơ sinh tử vong hàng năm (Báo cáo của UNICEF, WHO, WB, UN – Mức độ và xu hướng Tử vong trẻ em, 2011).
  • Số liệu của BYT cho thấy rằng trong khi TLTVSS ở vùng thành thị là 9/1.000 trẻ sinh sống thì ở vùng núi có thể lên tới 17.
  • Tử vong trẻ sơ sinh chiếm 60% tổng số tử vong trẻ dưới 5 tuổi (ước tính của TCYTTG năm 2011). Vì vậy, BYT đã xác định sức khỏe trẻ sơ sinh là một ưu tiên trong Kế hoạch Hành động Quốc gia vì sự Sống còn của Trẻ em giai đoạn 2009-2015 và trong Kế hoạch Quốc gia về SKSS, với trọng tâm về Làm Mẹ An toàn và Chăm sóc trẻ Sơ sinh 2011-2015.
  • Các chính sách và hướng dẫn về chăm sóc trẻ sơ sinh đã được cập nhật, các tài liệu đào tạo đã được xây dựng và các tiêu chuẩn để thiết lập các góc chăm sóc trẻ sơ sinh ở tuyến cơ sở và các đơn vị chăm sóc trẻ sơ sinh tại tuyến tỉnh và huyện đã được BYT xây dựng.
  • Các chương trình đào tạo để mở rộng các khuyến nghị trong nước và quốc tế đang được thực hiện với hỗ trợ tài chính từ chương trình mục tiêu quốc gia và các đối tác quốc tế.

Đáp ứng của TCYTTG

  • Cả hai Kế hoạch Hành động Quốc gia vì sự Sống còn của Trẻ em giai đoạn 2009-2015 và Kế hoạch Quốc gia về SKSS, với trọng tâm về Làm Mẹ An toàn và Chăm sóc trẻ Sơ sinh 2011-2015 đều được xây dựng với hỗ trợ của TCYTTG đã đặt các chỉ tiêu tham vọng để giảm TLTVSS xuống dưới 10/1.000 trẻ sinh sống vào năm 2015.
  • TCYTTG hỗ trợ BYT để hoàn thành cam kết của mình với với Chiến lược Toàn cầu của LHQ về Sức khỏe Phụ nữ và Trẻ em và thực hiện các khuyến nghị của Ủy ban về Thông tin và Trách nhiệm giải trình về Sức khỏe Phụ nữ và Trẻ em của Liên Hợp Quốc, có bao gồm cả sức khỏe trẻ sơ sinh.
  • Trong lĩnh vực tiêm chủng, TCYTTG đã giúp đỡ để đảm bảo có tỷ lệ bao phủ cao về tiêm chủng uốn ván và triển khai liều tiêm chủng Viêm gan B khi sinh.
  • Uốn ván sơ sinh đã được loại trừ năm 2005 và các ca biệt lập chỉ thấy được báo cáo từ các huyện khó tiếp cận.
  • TCYTTG đã làm việc cùng BYT để xây dựng và phổ biến các tiêu chuẩn và hướng dẫn về chăm sóc sơ sinh cho các tuyến khác nhau của hệ thống y tế.
  • TCYTTG đã hỗ trợ để áp dụng phù hợp gói đào tạo về Chăm sóc Sơ sinh Thiết yếu, nhằm mục tiêu là các nhân viên y tế ở các cơ sở y tế tuyến xã và huyện. Khóa học được thực hiện ở 2 tỉnh có tỷ lệ tử vong sơ sinh cao.
  • TCYTTG đã hỗ trợ cho việc làm phù hợp và thực hiện Khóa đào tạo về Chăm sóc sơ sinh dựa vào cộng đồng và Quản lý dựa vào cộng đồng Trẻ bệnh, nhắm mục tiêu vào người tình nguyện ở cộng đồng.
  • TCYTTG đã cung cấp hỗ trợ kỹ thuật và tài chính để thành lập đơn vị chăm sóc sơ sinh tại 3 bệnh viện huyện đóng cách xa bệnh viện tỉnh Cao Bằng.
  • Trong Chương trình Một LHQ hiện nay, TCYTTG đã vận động về phân tích sự công bằng và xây dựng các chính sách nhằm tiếp cận các cộng đồng không được hưởng các dịch vụ chăm sóc sơ sinh và bà mẹ.