Bệnh tay chân miệng

Thông tin cần biết

Các thông tin chính

  • Bệnh tay chân miệng (TCM) là một bệnh truyền nhiễm do vi rút thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ em do vi rút thuộc nhóm enteroviruses gây nên, bao gồm vi rút Coxsackie A16 và Enterovirus 71 (EV71).
  • Biểu hiện đặc trưng của bệnh là sốt, ban dưới dạng các vết loét gây đau đớn ở niêm mạc miệng và các nốt phỏng nước trên nền ban đỏ ở lòng bàn tay, bàn chân và ở vùng mông. Tuy nhiên không phải ai nhiễm bệnh cũng xuất hiện triệu chứng và đôi khi triệu chứng duy nhất là lở miệng và phát ban trên da.
  • Bệnh TCM thường gặp chủ yếu ở trẻ dưới 10 tuổi; người lớn cũng có thể mắc bệnh, song phổ biến nhất là trẻ dưới 5 tuổi. Trẻ nhỏ có xu hướng có các triệu chứng nặng hơn.
  • Bệnh TCM thường ở dạng nhẹ và gần như tất cả bệnh nhân phục hồi trong 7-10 ngày mà không cần điều trị y tế. Mặc dù biến chứng hiếm gặp, song bệnh TCM do Enterovirus 71 (EV71) có thể gây biến chứng nghiêm trọng ở trẻ em và có thể gây viêm màng não, viêm não và đôi khi tử vong.
  • Enteroviruses gây bệnh TCM lây lan thông qua tiếp xúc trực tiếp với các chất tiết mũi họng, nước bọt, dịch của bọng nước, phân của người bệnh. Một số người nhiễm bệnh là người lớn có thể đào thải vi rút ra ngoài cơ thể song không có biểu hiện triệu chứng.
  • Bệnh TCM cũng có thể lây lan khi người khỏe tiếp xúc với các dụng cụ hoặc bề mặt đã bị vấy nhiễm do người bệnh chạm vào.
  • Hiện chưa có thuốc hay vắc xin đặc hiệu chống enteroviruses gây bệnh TCM. Có thể làm giảm nguy cơ nhiễm bệnh bằng thực hành vệ sinh tốt và chăm sóc y tế kịp thời cho những trẻ có triệu chứng bệnh nặng.
  • Các biện pháp phòng bệnh gồm: thường xuyên rửa tay xà phòng, cọ rửa các bề mặt và vật dụng đã bị vấy nhiễm, kể cả đồ chơi, trước tiên bằng nước và xà phòng, sau đó khử trùng bằng dung dịch thuốc tẩy có chứa chlorine pha loãng; tránh tiếp xúc gần với người bệnh.
  • Cách ly trẻ có triệu chứng bệnh TCM tại nhà có thể không ngăn được sự xuất hiện thêm các ca bệnh vì nhiều tuẩn sau khi triệu chứng biến mất vẫn còn có vi rút được thải ra ngoài theo phân của người bệnh.
  • Cách ly trẻ bị bệnh ở nhà cho đến khi hết sốt và các nốt bóng nước trong miệng hoặc trên da biến mất cũng có thể hữu ích để giảm bớt lây truyền bệnh.

Tình hình bệnh TCM

  • Tại Việt Nam bệnh tay chân miệng xuất hiện quanh năm ở hầu hết các địa phương, bệnh có xu hướng tăng cao vào hai thời điểm từ tháng 3 đến tháng 5 và từ tháng 9 đến tháng 12 hàng năm. Các tỉnh phía nam là khu vực bị tác động nhiều nhất, chiếm 60% tổng số ca bệnh trên cả nước.
  • Năm 2011 số ca mắc TCM đã tăng đáng kể tại Việt Nam, với 112.370 ca mắc và 169 ca tử vong được ghi nhận ở 63/63 tỉnh thành.
  • Các hành động ứng phó của Bộ Y tế Việt Nam gồm: (1) tăng cường giám sát bệnh, phát hiện sớm và điều trị; (2) tăng cường truyền thông về các biện pháp phòng bệnh TCM, bao gồm chiến dịch quốc gia phòng chống bệnh TCM; (3) cải thiện quản lý lâm sàng đối với các ca bệnh TCM và thực hành kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện thông qua tập huấn cho cán bộ nhân viên bệnh viện; và (4) đào tạo cho cán bộ dịch tễ học, lâm sàng, xét nghiệm và nhân viên y tế công cộng để nâng cao nhận thức và giảm tỉ lệ mắc bệnh và tử vong.

Đáp ứng của TCYTTG

  • TCYTTG đã xây dựng và phổ biến tài liệu “Hướng dẫn quản lý lâm sàng và đáp ứng y tế công cộng đối với bệnh TCM” của Văn phòng TCYTTG khu vực Tây Thái Bình Dương (WPRO).
  • TCYTTG đã hỗ trợ kỹ thuật cho Bộ Y tế để:
    • thiết lập giám sát trọng điểm;
    • cải thiện quản lý lâm sàng ca bệnh, nhất là những ca bệnh nặng cần chăm sóc tăng cường;
    • cải thiện chẩn đoán xét nghiệm;
    • xác định yếu tố nguy cơ gây bệnh nặng và tử vong
    • đánh giá các biện pháp kiểm soát và phòng ngừa;
    • hỗ trợ thực hiện nghiên cứu