Bài phát biểu của TS Takeshi Kasai (Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam) nhân dịp Kỷ niệm 10 năm phòng chống dịch SARS

Dr. Takeshi Kasai
World Health Organization Representative to Viet Nam

Speech
10 Tháng 4 2013

Thưa các vị Khách quý

Thưa các Quý vị.

Xin kính chào các quý vị. Tôi thật vinh dự và vui mừng chào đón tất cả các quý vị tham dự buổi lễ này để tưởng nhớ hai sự kiện YTCC đầy ý nghĩa đã diễn ra 10 năm trước đây vào năm 2003. Sự kiện đầu tiên là sự xuất hiện của coronavirus trước đây chưa từng được biết từ Trung quốc có thể lan truyền nhanh chóng ra toàn cầu và cuối cùng đã làm thay đổi phương thức tiếp cận của WHO và các Quốc gia thành viên đối với những mối đe dọa bệnh tật quốc tế. Một sự kiện khác, và cũng là lý do chính để chúng ta hội tụ cùng nhau hôm nay ở đây – để tưởng nhớ sự nghiệp của Bác sĩ Carlo Urbani. Bác sĩ Urbani đã là người đầu tiên nhận biết căn bệnh mới và lạ thường này 10 năm trước đây. Thật không may, ông đã qua đời vào ngày 29/3/2003 vì căn bệnh này, sau đó nó được gọi là hội chứng hô hấp cấp tính nặng hay là SARS.

Trường hợp nhiễm SARS đầu tiên ở Việt Nam được tiếp nhận vào Bệnh viện Việt - Pháp ở Hà Nội và được báo cáo với WHO ngày 26/2/2003. Bác sĩ Carlo Urbani, một chuyên gia của WHO tại Hà Nội đã theo dõi chăm sóc người mắc bệnh cùng với các nhân viên y tế khác. Nhiều người trong số họ đã bị mắc bệnh, kể cả Bác sĩ Urbani – người đã qua đời vì SARS vào ngày 29/3. Đến ngày 14/4/2003, Việt Nam đã báo cáo cho WHO là có 63 ca bệnh và 5 trường hợp tử vong do vi-rút này. Hai tuần sau đó, và 1 tháng sau khi Bác sĩ Urbani mất, đã không còn thêm ca bệnh nào nữa được báo cáo và vào ngày 28/4, Việt Nam được tuyên bố là quốc gia đầu tiên đã khống chế SARS thành công.

Vào đầu tháng 7, gần 3 tháng sau khi ca bệnh đầu tiên được báo cáo, WHO đã tuyên bố rằng SARS đã được khống chế trên toàn thế giới và việc bùng phát dịch toàn cầu không còn nữa. Đến thời điểm đó, trên 8.000 người đã bị mắc bệnh vì nhiễm vi-rút, hơn 700 người đã tử vong và ước tính tổn thất 30 tỷ đô-la Mỹ do việc đi lại và thương mại bị giảm mạnh.

SARS đã có tác động mạnh đến toàn cầu, và là vi-rút đầu tiên trong Thế kỷ 21 đe dọa an ninh sức khỏe toàn cầu. Cuộc đấu tranh chống bệnh này đã rút ra vài bài học cho cộng đồng y tế toàn cầu. Chúng ta học được rằng:

  • 1. Toàn cầu hóa có những lợi ích và những rủi ro;
  • 2. Cán bộ nhân viên y tế và những cơ sở y tế đều dễ bị tổn thương;
  • 3. Bệnh có thể xuất hiện ở bất kỳ nơi nào;
  • 4. Đầu tư vào việc tăng cường năng lực là điều thiết yếu;
  • 5. Chia sẻ thông tin kịp thời và minh bạch là điều tối quan trọng.

Mười năm trước SARS cho ta thấy những hệ thống y tế dễ bị tổn thương như thế nào đối với những dịch bệnh truyền nhiễm lan truyền nhanh chóng. Sau khi có SARS, chúng ta có thể thấy rằng ngày nay chúng ta được chuẩn bị tốt hơn so với 10 năm trước đây để ứng phó với các bệnh truyền nhiễm mới nổi, và điều này đã được thử nghiệm gần đây nhất với đại dịch H1N1 năm 2009. Điểm mấu chốt là phải cảnh giác, chuẩn bị sẵn sàng và có khả năng ứng phó nhanh chóng theo cách thức được điều phối chặt chẽ.

Trong khi SARS có thể vẫn còn ở đâu đó, chúng ta hiện tại phải đối mặt với sự xuất hiện không chỉ một mà hai loại vi-rút mới, một loại coronavirus mới hoàn toàn và một loại khác là một biến thể cúm mới – cúm A/H7N9. Ngoài ra, H5N1 hoặc “cúm gia cầm” tiếp tục là một mối nguy. Tôi sẽ đề cập những vấn đề này một cách chi tiết hơn trong phần thuyết trình sau của tôi trong buổi sáng hôm nay.

Việt Nam và những đối tác chính của mình đã đầu tư một khối lượng đáng kể nguồn lực cho việc tăng cường các hệ thống và các cá nhân, và mặc dù đã có một số tiến bộ, Việt Nam vẫn không thể thỏa mãn. Vẫn còn nhiều công việc phải làm và cần nhiều nguồn lực hơn nữa. Chúng ta phải ứng phó với những mối đe dọa hiện hữu phức tạp và tiến triển nhanh chóng trong khi vẫn phải chuẩn bị cho tương lai và duy trì những thành quả đã đạt được trước đây.

Hôm nay, khi chúng ta tưởng nhớ sự cống hiến và hy sinh của Bác sĩ Carlo Urbani, thật là phù hợp để khẳng định lại cam kết của WHO và những đối tác để đảm bảo rằng thông qua Điều lệ Y tế Quốc tế đã được sửa đổi (IHR 2005) và Chiến lược của châu Á – Thái Bình Dương về các bệnh mới nổi (APSED 2010), Việt Nam sẽ được chuẩn bị sẵn sàng để phát hiện, xác định và ứng phó nhanh chóng các bệnh mới nổi. Điều này không chỉ đóng góp vào an ninh sức khỏe toàn cầu và khu vực mà cũng sẽ đảm bảo rằng sự hy sinh của một cán bộ y tế anh hùng như Bác sĩ Carlo Urbani trong khi có dịch SARS là hoàn toàn không vô ích.

Xin cám ơn sự chú ý của các Quý vị.

TS Takeshi Kasai