Phát biểu của Quyền Trưởng đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Lễ phát động "Thập kỷ hành động vì An toàn Giao thông Đường bộ" thay mặt Liên Hợp Quốc tại Việt Nam

Hà Nội, Việt Nam
10 Tháng 5 2011

Kính thưa ngài Phó Thủ tướng;Kính thưa các vị Bộ Trưởng;Kính thưa ngài Thứ trưởng;Kính thưa đại diện các Bộ, ngành và các tổ chức chính trị xã hội;Thưa các vị khách quý,

Hôm nay tôi rất vinh dự có mặt tại Lễ phát động "Thập kỷ Hành động vì An toàn Giao thông Đường Bộ 2011-2020" này, đại diện cho Liên Hợp Quốc cũng như các cơ quan quốc tế khác hoạt động trong lĩnh vực an toàn đường bộ tại Việt Nam.

Tai nạn giao thông đường bộ (TNGTĐB) là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới, đặc biệt là đối với giới trẻ. WHO ước tính mỗi năm có 1,3 triệu người chết vì TNGTĐB và là nguyên nhân thứ 9 gây tử vong. Nếu không có những hành động đảm bảo ATGT bền vững, thì ước tính đến năm 2020 sẽ có 1,9 triệu người chết mỗi năm vì TNGT.

Thập kỷ hành động là cơ hội, đặc biệt cho các nước thu nhập thấp và trung bình, hỗ trợ xây dựng và triển khai các chiến lược ATGT nhằm ngăn chặn và đẩy lùi TNGT.

Nó cũng kêu gọi tăng cường cam kết về chính trị, tài chính và nhân lực ở phạm vi cấp quốc gia và toàn cầu. Chúng tôi hy vọng nó có thể giúp các nước thu nhập thấp và trung bình đẩy nhanh việc áp dụng các biện pháp hữu hiệu đảm bảo ATGT và các nước thu nhập cao hơn có thể gặt hái thêm nhiều thành công nữa đồng thời chia sẻ kinh nghiệm cho các quốc gia khác. Nó cũng là động lực thúc đẩy các nhà tài trợ đưa ATGT vào trong các chương trình tài trợ của mình.

Từ khi công bố Báo cáo toàn cầu về ATGTĐB năm 2004, nhiều bằng chứng về những hoạt động, chiến dịch được thực hiện thành công. Những kinh nghiệm này khi được kết hợp với sự cam kết của Chính phủ sẽ mang lại những kết quả to lớn.

Để phát động Thập kỷ hành động, chính phủ và các đối tác của hơn 70 quốc gia đã thông báo cho WHO về kế hoạch tổ chức sự kiện này và công bố các kế hoạch đảm bảo ATGT. Để tượng trưng cho lễ phát động, nhiều địa danh nổi tiếng sẽ được chiếu biểu tượng của Thập kỷ. Ví dụ Quảng trường Thời đại ở thành phố New York ; tượng Chúa Cứu thế ở Rio de Janeiro; Quảng trường Trafalgar ở London; đài phun nước ở Geneva; và Cung văn hóa và khoa học ở Vác-sa-va. Ở Việt Nam, biểu tượng sẽ được chiếu lên mặt trước của chợ Đồng Xuân, Hà Nội.

Tai nạn giao thông là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và thương tật tại Việt Nam. Theo thống kê của Bộ Y Tế năm 2009 có 14.000 người tử vong và hơn 140,000 trường hợp bị thương phải nhập viện. Tương đương 38 người chết mỗi ngày, đây là một nỗi đau to lớn mà nhiều gia đình hàng ngày phải chịu đựng.

Tai nạn giao thông đường bộ có thể phòng tránh được. Trong công tác phòng tránh TNGT, nhiều bằng chứng về những hoạt động, chiến dịch được thực hiện thành công đã được tổng hợp để có thể đưa ra những chiến lược can thiệp hiệu quả.

Chúng tôi rất hoan nghênh chính phủ Việt Nam đã liên tục xây dựng và củng cố các chương trình đảm bảo an toàn giao thông (ATGT), trong đó có việc xây dựng hệ thống pháp luật đầy đủ về ATGT, Chiến lược ATGT 2010-2020 và xa hơn nữa, đồng thời hưởng ứng Thập kỷ hành động.

Việt Nam đã đặt ra một mục tiêu cụ thể và có thể đạt được là giảm khoảng 40% số người chết, tức là giảm từ mức 13 người chết trên 100.000 dân năm 2009 xuống mức 8 người vào năm 2020 chúng tôi rất hy vọng những mục tiêu này sẽ được phê duyệt trong chiến lược quốc gia. Thay mặt Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, tôi muốn nhân dịp này khích lệ Chính phủ Việt Nam xây dựng một Hệ thống giao thông an toàn tại Việt Nam. Một "hệ thống an toàn" là chấp nhận việc con người mắc sai sót, nhưng những sai sót đó không dẫn đến hậu quả là chấn thương hay tử vong. Hệ thống đó cũng công nhận con người chỉ chịu đựng được một mức độ thương tích nhất định mà không bị thương nặng hoặc tử vong. Trong hệ thống này, mọi người đều có vai trò đóng góp, với Chính phủ đóng vai trò xây dựng và vận hành hệ thống tới từng người dân phải tuân thủ pháp luật về ATGT vì sự an toàn của chính họ và những người khác.

Kế hoạch toàn cầu cho Thập kỷ cũng nêu ra các bước cần thực hiện nhằm tăng cường an toàn cho xe cộ và đường sá; củng cố hệ thống cấp cứu và xây dựng năng lực quản lý ATGT nói chung.

Kế hoạch cũng kêu gọi xây dựng và thực thi pháp luật bắt buộc đội mũ bảo hiểm, đeo dây an toàn, ghế giữ trẻ, không uống rượu bia và lái xe và không đi quá tốc độ. Cho tới thời điểm này mới có 15% các quốc gia có hệ thống pháp luật đầy đủ nhằm kiểm soát những vấn đề này. Hệ thống pháp luật của Việt Nam đã có quy định phần lớn những vấn đề này, tuy nhiên vẫn cần có bổ xung. Nhiều quốc gia trong đó có Việt Nam, hệ thống chăm sóc nạn nhân trước viện còn yếu và vì thế cũng là một lý do dây quá tải cho các hệ thống bệnh viện.

Nếu được thực hiện đầy đủ, kế hoạch này có thể cứu sống được tổng số 5 triệu người, tránh được thương tích nghiêm trọng cho 50 triệu người và tiết kiệm được 5 nghìn tỷ USD trong suốt Thập kỷ.

Qua việc thực hiện thành công luật đội mũ bảo hiểm bắt buộc, Việt Nam đã nêu một tấm gương sáng về công tác ATGT ở những nước đang phát triển. Thế giới đánh giá cao điều luật này. Tuy vậy, việc thực thi nó vẫn còn một số khó khăn như việc đội mũ bảo hiểm ở trẻ em, chất lượng mũ còn là vấn đề đáng quan tâm. Ngoài ra các yếu tố nguy cơ khác như uống rượu, bia và lái xe, đi quá tốc độ, chở quá tải, hạ tầng yếu kém, hệ thống giao thông công cộng chưa phát triển, hệ thống chăm sóc chấn thương trước viện còn yếu kém cũng còn là những nguyên nhân lớn góp phần vào gánh nặng TNGT ở Việt Nam với hơn 32 triệu phương tiện đăng ký.

WHO đóng vai trò điều phối thực hiện Thập kỷ trên toàn cầu và theo dõi tiến bộ thực hiện ở cấp quốc gia và toàn cầu. Tại Việt Nam, WHO cùng các đối tác quốc tế khác sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ với chính phủ trong công tác đảm bảo ATGT, cụ thể là phòng chống uống rượu, bia và lái xe và tăng cường năng lực cấp cứu trước khi đến viện.

Cuối cùng, tôi chân thành cám ơn sự lãnh đạo của Chính phủ Việt Nam, đặc biệt là Thủ tướng chính phủ, Bộ trưởng Bộ giao thông vận tải trong công tác đảm bảo ATGT quốc gia và trực tiếp phát động Thập kỷ. Hôm nay đánh dấu ngày đầu tiên cho THập kỷ hành động với nhiều công việc trước mắt, nhưng với sự hợp tác hiệu quả của các đối tác trong và ngoài nước, trong đó có các quý vị có mặt tại đây hôm nay, chúng tôi tin rằng Thập kỷ hành động sẽ đánh dấu tiếp một mốc son trong công tác đảm bảo ATGT tại Việt Nam.

WHO cùng UNICEF hy vọng tiếp tục hợp tác với Chính phủ và các đối tác khác trong công tác giảm thiểu thương vong do TNGT tại Việt Nam và thực hiện một Thập kỷ hành động vì ATGTĐB thành công .

Xin trân trọng cảm ơn.