WHO kêu gọi hành động để đạt được sức khỏe cho toàn dân ở Việt Nam

Media release

Việt Nam đáp ứng được nhu cầu chăm sóc sức khỏe thiết yếu cho 73% dân số -đây là một con số khá cao so với các quốc gia khác trong khu vực Tây Thái Bình Dương. Tuy nhiên, người Việt cũng gặp phải khá nhiều khó khăn về mặt tài chính do chi phí y tế. Đây là phát hiện chính trong Hồ sơ quốc gia về Bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân (Universal Health Coverage, hay UHC), được ban hành vào Ngày sức khỏe thế giới, 7/4/2018, với chủ đề năm nay là Bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân. Ngày 7/4 năm nay cũng là 70 năm ngày thành lập Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) – cơ quan Liên hiệp quốc được thành lập dựa trên nguyên tắc sức khỏe là quyền cơ bản của tất cả mọi người.

Chủ đề của Ngày sức khỏe thế giới năm nay là bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân. Chủ đề năm nay được lựa chọn vào đúng thời điểm mà chính phủ Việt Nam triển khai kế hoạch đầy tham vọng với Nghị quyết 20 về việc nâng cao hệ thống y tế cơ sở để đạt được bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân, để mọi người dân Việt Nam có thể tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe thiết yếu ở bất cứ đâu và bất cứ khi nào họ cần.

Tiến sỹ Kidong Park, Trưởng đại diện của WHO tại Việt Nam

Lần đầu tiên, Hồ sơ quốc gia tổng hợp được các dữ liệu cho thấy những bước tiến của Việt Nam trong việc đạt được bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân. Hồ sơ này sẽ giúp chính phủ xác định những khoảng trống và lĩnh vực ưu tiên để đẩy mạnh hệ thống và đảm bảo những dịch vụ y tế có chất lượng đến được với người dân, ở bất kỳ đâu và bất cứ khi nào họ cần, mà không phải đối mặt với các khó khăn về tài chính.

Hệ thống y tế nổi trội ở một vài lĩnh vực nhưng cần được định hướng lại để đáp ứng nhu cầu sức khỏe liên tục thay đổi

Ở Việt Nam, việc tiêm chủng và chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em đã có những bước tiến đáng kể và góp phần vào việc giảm tỷ lệ tử vong ở bà mẹ và trẻ em. Tuy nhiên, chúng ta cần đẩy mạnh và duy trì những nỗ lực trong lĩnh vực chẩn đoán và điều trị các bệnh truyền nhiễm quan trọng trong y tế công cộng (như lao và HIV), cũng như trong việc phòng ngừa và điều trị các bệnh không lây nhiễm như bệnh tim, đột quỵ, đái tháo đường và ung thư.

Các bệnh không lây nhiễm vẫn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở Việt Nam. Nếu tình hình không cải thiện, cứ 1 trong 5 người 30 tuổi ở Việt Nam sẽ chết vì bệnh không lây nhiễm trước sinh nhật thứ 70 của mình. Ở Việt Nam, tỷ lệ hút thuốc ở nam, cũng như mức độ tiêu thụ rượu bia, và tỷ lệ tử vong do ô nhiễm không khí trong nhà và ngoài trời đều khá cao so với các quốc gia trong khu vực. Chúng ta cần một hệ thống y tế vững mạnh để phòng ngừa các bệnh liên quan đến những yếu tố trên và đảo ngược tình trạng gia tăng bệnh không lây nghiễm, cũng như hỗ trợ tốt hơn nữa những người đang mắc các căn bệnh mạn tính.

Chi của nhà nước cho y tế

Ở Việt Nam, khoảng 19% các gia đình phải dành hơn 10% thu nhập cho các dịch vụ y tế. Đây là mức độ được WHO coi là gây ra khó khăn đáng kể về mặt tài chính cho hộ gia đình.

Năm 2014, tổng chi y tế theo đầu người ở Việt Nam là 142 đô-la Mỹ, tương đương 7.1% tổng thu nhập trong nước (GDP). Trong đó 54% đến từ chi của nhà nước cho y tế, còn lại là chi tư mà phần lớn là chi trực tiếp từ tiền túi của hộ gia đình. Nếu như không có được mức độ bảo vệ tài chính thích đáng, chi từ tiền túi cao của hộ gia đình cho dịch vụ chăm sóc sức khỏe có thể đẩy nhiều gia đình vào tình trạng đói nghèo. Bởi vậy, Việt Nam cần phải tiếp tục tăng tỉ lệ chi cho y tế từ các nguồn tài chính công.

Đảm bảo sự công bằng là vấn đề mấu chốt, nhưng chúng ta cần thêm dữ liệu

Hồ sơ quốc gia nêu rõ những thách thức trong việc đạt được bao phủ chăm sóc sức khoẻ toàn dân ở Việt Nam. Tuy nhiên, cần thiết phải có số liệu chi tiết để đảm bảo rằng không ai bị bỏ lại phía sau. Các phiên bản hồ sơ tương lai cần có thông tin về tiếp cận các dịch vụ y tế được chia theo các nhóm thu nhập khác nhau, vùng thành thị và nông thôn để Chính phủ có thể tập trung đến các nhóm yếu thế. Bước này sẽ giúp đảm bảo rằng người nghèo ít nhất đạt được mức ngang bằng với các nhóm khá giả hơn trong quá trình dẫn tới bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân.

Bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân là gì?

Bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân là đảm bảo rằng tất cả mọi người đều có quyền tiếp cận với các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ có chất lượng ở bất kỳ đâu, bất cứ khi nào họ cần họ mà không gặp khó khăn về tài chính. Nó bao gồm toàn bộ các dịch vụ thiết yếu trong suốt cuộc đời - từ nâng cao sức khoẻ đến phòng ngừa, điều trị, phục hồi chức năng và chăm sóc giảm nhẹ.

Tất cả mọi người – gồm các cá nhân, các nhóm xã hội dân sự, các nhân viên y tế, các nhà nghiên cứu, các nhà hoạch định chính sách và báo chí - đều có vai trò trong việc kêu gọi, phát triển và thực hiện các chính sách để đạt được bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân.

Một trong những mục tiêu của Chương trình Nghị sự 2030 về Phát triển Bền vững (SDG3.8) là đạt được bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân đã được Liên hợp quốc thông qua vào năm 2015. Trong cùng năm đó, các quốc gia thành viên của WHO khu vực Tây Thái Bình Dương đã thông qua Khung Hành động về Bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân: hướng đến sức khỏe tốt hơn.

Để biết thêm thông tin, xin liên hệ:

Ms Trần Thị Loan
Tel: +84 24 38 500 100
Fax: +84 24 37 265 519
E-mail: wpvnmmedia@who.int

Để biết thêm thông tin về bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân của WHO Khu vực Tây Thái Bình Dương và hồ sơ các quốc gia, mời bạn truy cập: