Ngày sức khỏe thế giới 2016: Chung tay chống lại bệnh tiểu đường

News release

Hà Nội, 7 tháng 4 năm 2016 – Ngày sức khỏe thế giới năm nay Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam nhấn mạnh tới gánh nặng đáng báo động toàn cầu về bệnh tiểu đường và kêu gọi mọi người trên khắp cả nước cùng chung tay kiểm soát và ngăn chặn có hiệu quả căn bệnh này.

Bệnh tiểu đường là một trong nhóm bốn bệnh không lây nhiễm chủ yếu. Báo cáo toàn cầu của WHO về bệnh tiểu đường công bố gần đây đã nhấn mạnh thực tế rằng số người mắc bệnh tiểu đường đã tăng đều đặn trong những năm gần đây. Ước tính hiện nay có khoảng 422 triệu người trưởng thành mắc bệnh này, tăng gấp bốn lần so với thời điểm năm 1980. Số ca mắc bệnh tiểu đường tăng lên với tốc độ nhanh nhất tại các nước thu nhập thấp và trung bình. Năm 2012, có 1.5 triệu ca tử vong do bệnh tiểu đường. Ngoài ra, mức đường huyết cao ở giai đoạn tiền bệnh cũng gây ra thêm 2,2 triệu ca tử vong thông qua việc làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và các bệnh khác.

Chỉ riêng tại khu vực Tây Thái Bình Dương, theo số liệu năm 2014 ước tính có 131 triệu người đang sống chung với tiểu đường, chiếm khoảng 8.4% dân số trưởng thành. Tại Việt Nam, số người mắc bệnh tiểu đường đang tăng lên với tốc độ đáng báo động, với tỷ lệ tiểu đường tăng gấp đôi trong vòng 10 năm qua. Đến nay, ước tính cứ 20 người Việt Nam trưởng thành thì có 1 người mắc bệnh tiểu đường.

“Bệnh tiểu đường – trước đây vẫn được nhìn nhận là căn bệnh của người giàu – giờ đây trở nên phổ biến hơn ngay cả trong nhóm những người thu nhập thấp tại Việt Nam. Ảnh hưởng của bệnh này tác động tới từng cá nhân, hộ gia đình, cộng đồng và nền kinh tế quốc dân, tuy nhiên hầu hết những gánh nặng của bệnh là có thể tránh được”, theo Tiến sỹ Lokky Wai, trưởng đại diện Tổ chức Y tế tại Việt Nam, “Chỉ có thể ngăn chặn được sự gia tăng của bệnh tiểu đường tại Việt Nam nếu tất cả chúng ta cùng chung tay đồng tâm hiệp lực”

Bệnh tiểu đường là gì?

Tiểu đường là bệnh mãn tính xảy ra hoặc là do tuyến tụy không có khả năng sản xuất ra đủ lượng hóc-môn insulin cần thiết để điều tiết lượng đường trong máu, hoặc khi cơ thể không có khả năng sử dụng insulin một cách hiệu quả. Tăng đường huyết, hoặc lượng đường trong máu tăng là dấu hiệu chung của bệnh tiểu đường và từ đó sẽ gây hủy hoại nghiêm trọng đối với nhiều cơ quan trong cơ thể, đặc biệt là hệ thần kinh và mạch máu.

Tiểu đường túyp 1 là khi cơ thể không tự sản xuất được insulin, với tuýp bệnh này thì hầu như không thể phòng tránh đước. Tiểu đường tuýp 2 là hệ quả của việc cơ thể không sử dụng được insulin một cách hiệu quả. Tiểu đường type 2 chiếm 90% tổng số người mắc bệnh tiểu đường trên toàn cầu và phần lớn là do thừa cân béo phì và ít hoạt động thể lưc. Các triệu chứng của tuýp 2 có thể tương tự như tuýp 1 nhưng các triệu chứng thường không rõ rệt và dễ bị bỏ qua. Vì vậy, bệnh tiểu đường tuýp 2 thường chỉ được chuẩn đoán sau một vài năm mắc bệnh và khi đã xuất hiện các biến chứng của bệnh.

Các hậu quả của bệnh tiểu đường

Bệnh tiểu đường có thể làm gia tăng nguy cơ tử vong sớm, cũng như các biến chứng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy thận, cắt cụt chi, giảm hoặc mất thị lực và các tổn thương hệ thần kinh. Với các trường hợp thai sản, việc thiếu kiểm soát bệnh tiểu đường có thể dẫn đến tử vong bào thai và các biến chứng khác. Ngoài tác đọng sức khỏe thì Bệnh tiểu đường và các biến chứng liên quan của nó cũng dẫn tới các thiệt hại đáng kể về kinh tế đối với người bệnh, với gia đình và cho cả hệ thống y tế và nền kinh tế quốc dân thông qua các chi phí trực tiếp về y tế cũng như mất năng xuất lao động và mất thu nhập.

Hành động cần thiết và khuyến cáo của WHO

Phòng ngừa tiểu đường đòi hỏi một cách tiếp cận trong suốt tiến trình của cuộc đời bằng cách cải thiện dinh dưỡng ngay từ khi còn bé; tạo ra môi trường sống thuận lợi cho các hoạt động tập luyện, vận động thể chất cũng như sự sẵn có của các thực phẩm lành mạnh và an toàn. Để có thể sống khỏe với bệnh tiểu đường, chuẩn đoán sớm là điều kiện tiên quyết. Không có can thiệp hoặc chính sách đơn lẻ nào có thể giải quyết được bệnh tiểu đường, mà cần thông qua cách tiếp cận phối hợp đa ngành với các chính sách trong quy hoạch đô thị, giáo dục, giao thông, nông nghiệp và các nguồn tài chính, chúng ta mới có thể phòng chống bệnh tiêu đường và nâng cao sức khỏe cho tất cả mọi người.

WHO hoan nghênh Việt Nam đã thông qua chiến lược đa ngành quốc gia về phòng chống các bệnh không lây nhiễm (NCD) cho giai đoạn 2015-2025, trong đó bao gồm việc ngăn ngừa và kiểm soát bệnh tiểu đường. Chiến lược quốc gia này nhằm thúc đẩy lối sống lành mạnh thông qua các hành động đa ngành. Trên cơ sở chiến lược này, WHO cũng đang hỗ trợ Bộ Y tế trong việc xây dựng dự thảo và huy động sự ủng hộ cho việc ban hành luật về phòng chống tác hại của rượu bia.

Ngoài việc dự phòng bệnh thì việc quản lý điều trị lâu dài các ca bệnh là giải pháp duy nhất để đảm bảo sức khỏe cho những người đã mắc bệnh. Ở Việt Nam để làm được việc này, cần cải thiện việc phát hiện sớm, và tăng cường khả năng tiếp cận với các dịch vụ và thuốc thiết yếu cho người mắc bệnh tiểu đường, đặc biệt là ở cấp y tế cơ sở. Chính phủ cần thực hiện mạnh mẽ việc chuyển đổi mô hình chăm sóc y tế, từ việc chăm sóc và điều trị bệnh tiểu đường chủ yếu trong các cơ sở bệnh viện như hiện nay sang cách tiếp cận chăm sóc chữa bệnh tại cấp y tế cơ sở và lấy con người làm trung tâm. Điều này có thể thực hiện được bằng cách tăng cường hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu để có thể cung cấp các dịch vụ quản lý, điều trị và chăm sóc lâu dài cho người bệnh tiểu đường cũng như các bệnh không lây nhiễm khác tại các trạm y tế xã. WHO đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế để thúc đẩy thực hiện định hướng này ở tỉnh Hà Nam.

Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo người dân tại Việt Nam phòng chống bệnh tiểu đường bằng cách:

  • đảm bảo duy trì cân nặng hợp lý‎
  • vận động thể lực tích cực, đều đặn ít nhất 30 phút hàng ngày với cường độ vừa phải
  • có chế độ ăn uống lành mạnh bao gồm nhiều hoa quả và rau xanh, giảm đường và chất béo bão hòa
  • không hút thuốc lá

Thay cho lời kết, Tiến sỹ Wai khuyến cáo “Chung tay hành động, chúng ta có thể cùng nhau ngăn chặn sự gia tăng của bệnh tiểu đường và giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho hàng triệu người bệnh. Tôi rất vui mừng khi thấy Chính phủ Việt Nam đã bắt đầu hành động đúng hướng, tuy nhiên cần có sự phối hợp đòng bộ hơn nữa với sự tham gia của các cơ sở y tế, xã hội dân sự, các nhà sản xuất thuốc, các ngành công nghệ và thực phẩm; từ phía người bệnh và từ mỗi một người trong số chúng ta. Việt Nam không thể đầu hàng căn bệnh này! Chúng ta phải cùng nhau ngăn chặn triệt để bệnh tiểu đường”.

Để biết thêm thông tin, xin vui lòng liên hệ:

Ms. Tran Thi Loan Email: media.vtn@wpro.who.int