Quản lý gánh nặng bệnh đái tháo đường ở Việt Nam
HÀ NỘI, 14 /11/ 2012 - Tỷ lệ mắc đái tháo đường cũng như nhiều bệnh mạn tính khác đang ngày càng gia tăng ở Việt Nam. Các chuyên gia tin rằng hiện có ít nhất hai triệu người bị bệnh đái tháo đường ở Việt Nam, mặc dù 60% trong số đó vẫn chưa được chẩn đoán và không biết là mình bị bệnh.
Nếu không được chữa trị, bệnh đái tháo đường có thể dẫn đến những biến chứng đe dọa đến tính mạng như mù lòa, tổn thương thần kinh nặng (dẫn đến nhiễm trùng và phải cắt cụt chi) và bệnh lý tim mạch (đột quỵ, nhồi máu cơ tim).
Ước tính gánh nặng bệnh tật toàn cầu của WHO cho thấy năm 2008 ở Việt Nam có khoảng 17.000 người chết vì các biến chứng của bệnh đái tháo đường.
20 năm trước số người mắc đái tháo đường chỉ chiếm 1 đến 2 % dân số ở các thành phố lớn như Hà Nội, Huế và Thành phố Hồ Chí Minh, nhưng đến năm 2002 tỷ lệ mắc đã tăng lên 4-5% dân số. Số liệu gần đây từ thành phố Hồ Chí Minh cho thấy trong năm 2008 có gần 7% người trưởng thành ở độ tuổi 30-69 bị bệnh đái tháo đường. Chế độ ăn uống thay đổi và thói quen sống dùng nhiều thực phẩm nhiều mỡ và đường và ít vận động là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng nhanh chóng và đáng báo động tỷ lệ người mắc đái tháo đường.
Đáp ứng của WHO với bệnh đái tháo đường ở Việt Nam
Trong nỗ lực chẩn đoán và điều trị cho nhiều bệnh nhân đái tháo đường hơn, nhưng có thể không nhận thức được tình trạng của họ, WHO đang làm việc với Bộ Y tế để đảm bảo có sẵn các dịch vụ chẩn đoán và quản lý bệnh mạn tính trong mạng lưới chăm sóc sức khỏe ban đầu, đặc biệt là ở trạm y tế xã. Từ năm 2010 đến nay WHO và Quỹ Hội An đã triển khai thực hiện chương trình thí điểm ở thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.
Giai đoạn đầu của chương trình thí điểm tập trung vào việc xây dựng năng lực chẩn đoán và quản lý bệnh tiểu đường và tăng huyết áp cho gần 100 nhân viên y tế tại 23 trạm y tế xã và Trung tâm Y tế của thành phố Việt Trì.
Trong giai đoạn đầu của chương trình thí điểm, hơn 600 bệnh nhân đã sử dụng các trung tâm y tế xã tại thành phố Việt Trì, và kết quả đánh giá sơ bộ cho thấy chỉ số đường huyết cao trước đó của 68% bệnh nhân tiểu đường được quản lý đã trở lại mức bình thường và ổn định. Chương trình cũng rất hiệu quả về chi phí với chi phí trung bình chỉ 2 USD tiền thuốc mỗi tháng cho mỗi bệnh nhân.
WHO tiếp tục làm việc với Bộ Y tế để thúc đẩy việc xây dựng và ban hành các chính sách và quy định nhằm đưa công tác quản lý bệnh tăng huyết áp và đái tháo đường trở thành một phần của hoạt động cung ứng chăm sóc sức khỏe thường xuyên ở cấp xã. "Nhu cầu cấp thiết là phải chẩn đoán và quản lý bệnh tiểu đường và tăng huyết áp ở cấp xã, nơi người dân có thể tiếp cận các dịch vụ đơn giản nhưng giúp cứu mạng sống này một cách dễ dàng hơn và chi phí có hiệu quả,” Tiến sĩ Takeshi Kasai - Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, nói. “WHO sẽ tiếp tục làm việc để tăng nhu cầu về những dịch vụ tương tự thông qua các chiến dịch tiếp thị xã hội để nâng cao nhận thức của công chúng về cách phòng chống bệnh đái tháo đường và tăng huyết áp. WHO cũng khuyến khích hành động đa ngành để phòng chống bệnh đái tháo đường và tăng huyết áp, cũng như các bệnh không lây nhiễm khác "
Cuộc sống của bà Hà Thị Thơm, một bệnh nhân đái tháo đường ở Việt Nam
Bà Hà Thị Thơm, 54 tuổi, sống ở Xã Nông Trang. Trước đây bốn năm, trong một lần kiểm tra sức khỏe đình kỳ tại Bệnh viện Đa khoa Phú Thọ để phòng bệnh tăng huyết áp, bà được chấn đoán mắc bệnh đái tháo đường. Thời điểm đó bà không có hiểu biết gì về căn bệnh này, và không biết đi đâu để hỏi thông tin xem cần điều trị như thế nào.
Mỗi tháng một lần, bà Thơm đi 4 km đến bệnh viện tỉnh và xếp hàng chờ đến lượt khám định kỳ để được phát thuốc. Thường thì mỗi lần bà được một bác sĩ khác nhau khám và kê liều dùng khác nhau. Quá trình xếp hàng và khám mất gần cả ngày và có những lần bà Thơm đành phải bỏ buổi khám định kỳ hàng tháng vì bận việc. Tình trạng bệnh của bà chẳng hề khá hơn.
Khi Trung tâm y tế cộng đồng ở xã Nông Trang trở thành trung tâm thí điểm quản lý bệnh đái tháo đường và tăng huyết áp, Bà Thơm bắt đầu được khám định kỳ tại Trung tâm. Trung tâm y tế cộng đồng ở gần nhà và bà có thể đi bộ đến đó, và vì có ít bệnh nhân, nên mỗi lần bà Thơm đi khám định kỳ chỉ mất chưa đến một giờ. Quan trọng hơn cả là bà Thơm có thể hỏi ý kiến vị bác sĩ thường xuyên khám cho mình để có hướng dẫn quý giá về quản lý bệnh đái tháo đường, về cách dùng thuốc, chế độ ăn uống và hoạt động thể lực.
“Từ ngày chuyển về Trung tâm y tế cộng đồng để khám định kỳ, tôi có thể quản lý bệnh đái tháo đường và tăng huyết áp của mình tốt hơn. Huyết áp và lượng đường trong máu đã trở lại mức bình thường, và tôi hiểu hơn về cách dùng thuốc, ăn ngon miệng hơn và tập thể dục đều đặn,” bà Thơm nói.
Cần biết thêm thông tin, đề nghị liên hệ với
Ms. Phung Thi Thu Phuong
Tel: 84-4-943 3734/5/6 (ext. 83886)
Mobile: 84-915 413 814
Email: media.vtn@wpro.who.int