Chúng ta đã đạt được gì trong phòng chống AIDS?

Tác giả: TS. Shin Young-soo, Giám đốc Khu vực, WHO Tây Thái Bình Dương
1 Tháng 12 2018

Ba mươi năm trước đây, bị dương tính với HIV nghĩa là bạn đã nhận bản án tử hình. Lúc đó không có phương thức điều trị hiệu quả. AZT, hay còn còn gọi là Zidovudine – một trong những loại thuốc kháng HIV đầu tiên – được cấp phép tại Mỹ năm 1987, nhưng phải mất nhiều năm liệu pháp điều trị 3 thuốc cứu sống bệnh nhân mới được phát hiện vào năm 1996, và việc tiếp cận với những thuốc này trở nên phổ biến rộng rãi hơn cho những người sống chung với HIV.

Ngày 1 tháng 12 năm nay đánh dấu kỷ niệm 30 năm ngày Thế giới phòng chống AIDS – và là một cơ hội tốt để nhìn lại bao nhiêu sự thay đổi đã diễn ra.

Ngày nay, những người sống chung với HIV có thể sống lâu hơn so với trước và có cuộc sống khỏe mạnh hơn. Trên thực tế, tuổi thọ của những người sống chung với HIV tại các nước phát triển gần như xấp xỉ bằng tuổi thọ của những người không bị nhiễm HIV. Chẩn đoán sớm và điều trị với một viên thuốc mỗi ngày có thể ức chế vi rút và cho phép chức năng miễn dịch của cơ thể phục hồi.

Xét nghiệm nhanh HIV – những xét nghiệm có thể do nhân viên cộng đồng làm hoặc tự xét nghiệm tại nhà – khiến cho việc xét nghiệm dễ dàng hơn và mọi người có thể tiếp cận với những chăm sóc mà họ cần. Chúng ta có dự phòng phơi nhiễm, cho phép những người có nguy cơ cao với HIV có thể tự bảo vệ bản thân mình khỏi bị nhiễm HIV bằng cách uống thuốc.

Và những sự tiến bộ vẫn đang tiếp tục diễn ra. Ví dụ, chúng tôi hy vọng sắp tới sẽ có loại thuốc tiêm có tác dụng lâu dài, do đó thay vì phải uống thuốc hàng ngày, cứ 2 hoặc 3 tháng những người sống chung với HIV sẽ chỉ cần một mũi tiêm.

Ba mươi năm trước đây, những tiến bộ này gần như là không tưởng.

Tuy nhiên vẫn còn nhiều thách thức. Trên toàn cầu, hơn 1.8 triệu người nhiễm mới với loại vi rút này vẫn được phát hiện mỗi năm. Ở một số nước, những ca nhiễm HIV mới đang gia tăng ở nhóm nguy cơ cao, như nhóm nam quan hệ tình dục với nam, phụ nữ bán dâm và những người tiêm chích ma túy. Chúng ta không có vắc xin, và vẫn chưa có thuốc điều trị khỏi. Vì vậy, nếu những người sống chung với HIV ngừng sử dụng thuốc, vi rút có thể lại hoạt động trở lại trong cơ thể của họ.

Vẫn còn rất nhiều người nhiễm HIV nhưng chưa được điều trị. Hệ thống y tế phải được tăng cường để mọi người có thể tiếp cận chăm sóc và điều trị theo đúng mục tiêu toàn cầu về bao phủ sức khỏe toàn dân mà các nước cam kết đạt được. Chính phủ phải duy trì cam kết và có nguồn tài chính bền vững. Chúng ta phải tiếp tục chống lại sự kỳ thị và phân biệt đối xử với những người sống chung với HIV.

Tất cả chúng ta đều có thể tự hào về những gì đã đạt được. Nếu không có nỗ lực phi thường và nhiệt huyết của những người sống chung với HIV, của chính phủ, của các tổ chức xã hội dân sự, của các nhà khoa học, của nhân viên y tế, của các tổ chức quốc tế và nhiều người khác, những thành tựu như vậy sẽ không thể đạt được.

Hướng về phía trước, chúng ta phải tái khẳng định cam kết của mình để đảm bảo tiếp cận phổ cập các dịch vụ liên quan tới HIV bao gồm dự phòng, xét nghiệm và điều trị, sức khỏe sinh sản và tình dục, can thiệp giảm hại.

Trong 30 năm nữa, ngày phòng chống AIDS sẽ là một ngày để ghi nhận thành tựu lịch sử: chấm dứt AIDS cho những điều tốt đẹp.